W tym artykule przeczytasz między innymi o:
- nowym cyklu
- osiedlu Choszczówka
Rozpoczęliśmy nowy cykl artykułów poświęconych osiedlom Białołęki – ich historii, tożsamości i codziennemu życiu mieszkańców. W tym tygodniu opisujemy Białołękę Dworską. To otoczona lasami, położona między linią kolejową Warszawa–Gdańsk a ulicą Ornecką, Białołęka Dworska to jedno z najbardziej unikalnych osiedli prawobrzeżnej Warszawy. Dawna wieś szlachecka, dziś spokojna enklawa zabudowy jednorodzinnej, kryje w sobie bogatą historię, ślady dramatycznych wydarzeń wojennych oraz wyjątkowe walory przyrodnicze, które do dziś kształtują jej charakter.
Od wsi szlacheckiej do osiedla ogrodowego
Historia Białołęki Dworskiej sięga 1425 roku. Przez wieki była to niewielka wieś szlachecka, której losy splatały się z historią Mazowsza i Warszawy. Jej właścicielami byli m.in. biskup chełmiński Wawrzyniec Gembicki, król Jan Kazimierz, a następnie jezuici. Z czasem obszar ten podzielił się na Białołękę Wieś (Szlachecką) oraz Białołękę Dworską.
Prawdziwy przełom nastąpił w okresie międzywojennym. W latach 20. XX wieku rozpoczęto parcelację gruntów należących do hrabiego Reja. W 1930 roku inżynier Wacław Nowak opracował nowoczesny, jak na tamte czasy, plan osiedla – z szerokimi ulicami, rondami, terenami pod szkołę, park, kościół i targowisko. Układ urbanistyczny do dziś przypomina koncepcję osiedli-ogrodów, znanych m.in. z Żoliborza czy Saskiej Kępy.
Kolejarze, rzemieślnicy i leśne domy
Przed wybuchem II wojny światowej Białołękę Dworską zamieszkiwało kilkaset osób – głównie kolejarzy, tramwajarzy i rzemieślników dojeżdżających do pracy w Warszawie. Dominowały parterowe, często drewniane domy, rozrzucone wśród lasów i piaszczystych wydm. Osiedle rozwijało się dynamicznie – w 1934 roku, dzięki staraniom mieszkańców, powstała pierwsza szkoła powszechna.
Wojna, która zmieniła wszystko
Wrzesień 1939 roku brutalnie przerwał rozwój osiedla. Przez Białołękę Dworską przechodziły rozbite oddziały Wojska Polskiego, a wkrótce teren ten znalazł się pod niemiecką okupacją. W 1944 roku okolice osiedla stały się areną wyjątkowo zaciętych walk pomiędzy wojskami niemieckimi a Armią Czerwoną. Linia frontu przebiegała przez leśne wzgórza Białołęki, Różopola i Choszczówki.
Wielokrotne bombardowania i ostrzał artyleryjski doprowadziły do niemal całkowitego zniszczenia zabudowy. Mieszkańcy, którzy nie zostali ewakuowani, ukrywali się w bunkrach i ziemiankach. Do dziś w lasach można odnaleźć ślady tamtych wydarzeń – rowy strzeleckie, umocnienia oraz charakterystyczny przebieg ulicy Lidzbarskiej, dawnej drogi czołgowej.
Powrót do życia i włączenie do Warszawy
Po wojnie Białołęka Dworska zaczęła się powoli odbudowywać. W 1951 roku została włączona w granice administracyjne Warszawy, a w 1962 roku oddano do użytku nową szkołę podstawową przy ul. Bohaterów. Zachowany został jednak kameralny, niemal podmiejski charakter osiedla, oparty głównie na zabudowie jednorodzinnej.
Lasy, wydmy i aktywny wypoczynek
To, co najbardziej wyróżnia Białołękę Dworską, to jej położenie. Osiedle otaczają kompleksy leśne Białołęki Dworskiej i Choszczówki, łączące się z Lasami Legionowskimi. Pofałdowany teren, liczne wydmy i wzniesienia nadają temu miejscu niepowtarzalny krajobraz.
Mieszkańcy chętnie korzystają z naturalnych warunków do rekreacji – spacerów, biegania, jazdy na rowerze czy konno. Zimą możliwe są tu nawet biegi narciarskie. Bliskość Kanału Żerańskiego i Zalewu Zegrzyńskiego dodatkowo poszerza ofertę aktywnego wypoczynku.
Przyroda na wyciągnięcie ręki
Okoliczne lasy są domem dla wielu gatunków zwierząt. Spotkać tu można dziki, sarny, zające, a nawet łosie i borsuki. Wśród ptaków wyróżnia się chroniony dzięcioł czarny, wilgi czy sójki. To miejsce, gdzie przyroda wciąż jest integralną częścią codziennego życia mieszkańców.
Osiedle z tożsamością
Białołęka Dworska to przykład miejsca, które mimo upływu lat i administracyjnych zmian zachowało swoją tożsamość. Dawne nazwy ulic, historia osadnictwa i pamięć o wojennych wydarzeniach tworzą lokalną narrację, z której mieszkańcy są dumni.
W czasach dynamicznej urbanizacji Warszawy Białołęka Dworska pozostaje zieloną enklawą – miejscem, gdzie historia, natura i spokojne życie osiedlowe wciąż idą ze sobą w parze.
Napisz komentarz
Komentarze